The Oxford Georgian Translation Project: Continuing the Wardrops’ Legacy

ქართული ლიტერატურის თარგმნის პროექტი ოქსფორდში: უორდროპების მემკვიდრეობის გაგრძელება

ქართულიდან ინგლისურად თარგმნა, ქართული ლიტერატურის ინგლისურ ენაზე თარგმნა, მარტო საუცხოო კი არა, ძალიან სასარგებლო რამაა. ლიტერატურას, თარგმნა უხდება და სჭირდება კიდეც. ოქსფორდში ქართულის მოსწავლე ბრიტანელი ახლაგაზრდების ნამუშევარი უკვე ხილულია და რახან მუდმივობა ყოველთვის მნიშვნელოვანია, ქართულის სწავლაც მუდმივი უნდა იყოს, მითუმეტეს,რომ საქმეში უროდროპების ფონდიცაა ჩართული, რაც ძველ, კარგ, წრფელ და საქმიან კავშირს ნიშავს, ჩვენსა და ბრიტანელებს შორის. ესეც არ იყოს და ქართულის სწავლა, ახალ სამყაროში შებიჯებაა, ქართული ლიტერატურის თარგმნა კი ამ ახალი სამყაროს გულისთქმის ამოცნობა. ჰოდა, ყველაფერი ერთად, ნამდვილად ითხოვს  უწყვეტობას და თანდათან კი, ტრადიციასაც. ლიტერატურა ხომ უამრავი რამის გასაღებია.“

აკა მორჩილაძე, მწერალი და ლიტერატურათმცოდნე

“Georgian-English translation and translating Georgian literature into English is something that is not only remarkable, but also useful. It is fitting and, and, moreover, necessary for literature to be translated. One can see what the students studying Georgian at Oxford have already accomplished, and because constancy is always important, the study of Georgian ought to be constant, all the more so given that the Wardrop Fund is involved in these efforts, which is a sign of the good, genuine, long-standing and active connection between Georgia and Britain. Apart from this, to study Georgian is to step into a new world, and to translate Georgian literature is to gain an intimate insight into this world. So, all in all, what is really required is continuity and, eventually, tradition. Literature really is a key to countless things.”

Aka Morchiladze, best-selling author and scholar of literature.  

About the Oxford Georgian Translation Project
lia chokoshvili

I have been teaching the Georgian language at the University of Oxford for 25 years. In 2015, I began a translation project with some of my more advanced students following a suggestion from Suzy Graham-Adriani, formerly of the National Theatre. In 2017, we published a collection of Georgian short stories and plays in a translation titled Unlocking the Door. Financed by the Marjory Wardrop Fund and produced as a bilingual edition by Cezanne Publishing of Tbilisi, Georgia, the collection is available for purchase both in Georgia and in the UK, through branches of Blackwell’s, Waterstones, Foyles, and Daunts, and on Amazon.

The Oxford Georgian Translation Project was conceived as a continuation of the work started with Unlocking the Door, with the aim of placing ongoing and future translations on a firmer financial footing and in particular of establishing a better distribution network for our work.

Lia Chokoshvili, Georgian Language Teacher, REES (Russian and Eastern European Studies at Oxford School of Global and Area Studies, St Antony’s College, University of Oxford).

European Literature Network: Georgian Week - Beyond just teaching the language.

Here is a Georgian news report on the translation project at the University of Oxford.

Translators Bios
Testimonials

„ქართულიდან ინგლისურად თარგმნა, ქართული ლიტერატურის ინგლისურ ენაზე თარგმნა, მარტო საუცხოო კი არა, ძალიან სასარგებლო რამაა. ლიტერატურას, თარგმნა უხდება და სჭირდება კიდეც. ოქსფორდში ქართულის მოსწავლე ბრიტანელი ახლაგაზრდების ნამუშევარი უკვე ხილულია და რახან მუდმივობა ყოველთვის მნიშვნელოვანია, ქართულის სწავლაც მუდმივი უნდა იყოს, მითუმეტეს,რომ საქმეში უროდროპების ფონდიცაა ჩართული, რაც ძველ, კარგ, წრფელ და საქმიან კავშირს ნიშავს, ჩვენსა და ბრიტანელებს შორის. ესეც არ იყოს და ქართულის სწავლა, ახალ სამყაროში შებიჯებაა, ქართული ლიტერატურის თარგმნა კი ამ ახალი სამყაროს გულისთქმის ამოცნობა. ჰოდა, ყველაფერი ერთად, ნამდვილად ითხოვს  უწყვეტობას და თანდათან კი, ტრადიციასაც. ლიტერატურა ხომ უამრავი რამის გასაღებია.“

აკა მორჩილაძე, მწერალი და ლიტერატურათმცოდნე

“Georgian-English translation and translating Georgian literature into English is something that is not only remarkable, but also useful. It is fitting and, and, moreover, necessary for literature to be translated. One can see what the young people studying Georgian at Oxford have already accomplished, and because constancy is always important, the study of Georgian ought to be constant, all the more so given that the Wardrop Fund is involved in these efforts, which is a sign of the good, genuine, long-standing and active connection between Georgia and Britain. Apart from this, to study Georgian is to step into a new world, and to translate Georgian literature is to gain an intimate insight into this world. So, all in all, what is really required is continuity and, eventually, tradition. Literature really is a key to countless things.”

Aka Morchiladze, best-selling author and scholar of literature

***

„ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში, ოქსფორდში ქართული ლიტერატურის თარგმნის პროექტის არსებობამ მიაღწია იმ მიზანს, რომელიც 1918 წლიდან დღემდე ბევრისთვის მიუღწეველი სამიზნე იყო: შეიქმნა  ახალგაზრდა კურსდამთავრებულთა ჯგუფი. ისინი თავიანთი ქართული ენის ცოდნით, უნარითა და მონდომებით ცდილობენ  ინგლისელ მკითხველამდე მიიტანონ ძველი და თანამედროვე ქართული ლიტერატურის საუკეთესო ნიმუშები“.

დონალდ რეიფილდი, რუსული და ქართული ენის პროფესორ-ემირიტუსი, ლონდონის დედოფალ მერის სახელობის უნივერსიტეტში

“In recent years, the Oxford Georgian Translation Project has proved to be highly successful in an enterprise that has been recommended, but not achieved since 1918: to create a cadre of young graduates with a thorough knowledge of the Georgian language and the ability and desire to make the best of Georgian literature, ancient and modern, accessible to English-speaking readers.”

Donald Rayfield, Emeritus Professor of Russian and Georgian at Queen Mary University of London

***

„ქალბატონ ლია ჩოკოშვილთან და მის გასაოცარ სტუდენტებთან უკვე ორი წელია მაქვს ურთიერთობა.  ქართველებისთვის საყვარელი მწერლის და რეჟისორის გოდერძი ჩოხელის შემოქმედება ინგლისურ ენაზე ნათარგმნი არ იყო,თუ არ ჩავთვლით ორიოდე მოთხრობის თარგმანს.   ამიტომაც რომანის,,ადამიანთა სევდა" და რამდენიმე მოთხრობის თარგმნით გამოწვეული სიხარული უსაზღვროა ჩვენი/გოდერძი ჩოხელის/ ოჯახისთვის.ამ პროცესში მეც ვიყავი ჩართული და მოწმე ვარ როგორი შრომის ფასად დაუჯდათ ქართული ენის მასწაავლებელ ქ.-ნ ლიას და მის სტუდენტებს ამ ნაწარმოებებზე მუშაობა.    გასაოცარი ის იყო ჩემთვის,თუ როგორი პასუხისმგებლობით ეკიდებოდნენ ისინი თითოელი სიტყვის თარგმნას.ვერასოდეს წარმოვიდგენდი თარგმნაზე მუშაობის ასეთ სტილს.სტუდენტები მასწავლებელთან  ერთად იაზრებდნენ თითოეულ სიტყვას,გამოთქმას;ეძებდნენ მათ წარმომავლობას,ძირის- ძირობამდე არკვევდნენ და წვდებოდნენ პერსონაჟების კილოსთვის დამახასიათებელ მეტყველებას,ფრაზებს. ქ.- ნი ლია,შეიძლება,მეტად მომთხოვნიც კი იყო მუშაობისას,სამაგიეროდ ასეთი შრომის ნაყოფიც არაჩვეულებრივი მივიღეთ.  - თარგმანი მაღალი დონისაა- როგორც ამას ქართული ენის უზადო მცოდნე პროფესორი დონალდ რეიფილდი აფასებს.  მიმაჩნია, რომ ქ.-მა ლია ჩოკოშვილმა და მისმა სტუდენტებმა /გვარები და სახელები/ კარი გაუღეს გოდერძი ჩოხელის ორიგინალურ შემოქმედებას   ინგლისურ ენაზე.   მჯერა, ეს დიდი შრომა და საქმე წიგნის გამოცემით დაგვირგვინდება“.             

 ნინო მელაშვილი- ჩოხელი ( გოდერძი ჩოხელის მეუღლე)

I have been in contact with Lia Chokoshvili and her amazing students for two years now. The works of Goderdzi Chokheli, a writer and director beloved of the Georgians, had not yet been translated into English, not counting translations of a few odd short stories. Therefore, we, Goderdzi’s family, feel boundless joy that his novel Human Sadness and several of his short stories have been translated. I have been involved in this process and have witnessed the amount of effort put in by Lia and her students. I have been amazed by how conscientiously they have approached the translation of every single word. This style of translation work is beyond what I could ever have imagined. Together with their teacher, the students pondered over every word and saying, searching for their origin, while seeking to clarify everything thoroughly and to grasp the expressions and phrases typical of the characters’ dialect. Lia may have been quite demanding during the translation process, yet the result of all this work is extraordinary. The translation is of a high standard, according to the assessment of Prof. Donald Rayfield, an expert in the Georgian language. It seems to me that Lia Chokoshvili and her students – Ollie Matthews, Margaret Miller, Walker Thompson, Clifford Marcus, and Geoffrey Gosby – have opened the door to Goderdzi Chokheli’s original works in English.

I believe that the great work and cause of publishing the book will indeed come to fruition.

Nino Melashvili-Chokheli, wife of Goderdzi Chokheli

***

„რაოდენ აღტაცებული სიტყვაც უნდა ითქვას ოქსფორდის უძველესი უნივერსიტეტისა და მისი ფონდების უნიკალურ სიმდიდრეზე, დღესდღეისობით არანაკლებ მნიშვნელოვან საქმედ მიმაჩნია, რომ ოქსფორდის უნივერსიტეტის სტუდენტებიდან ყოველწლიურად სულ უფრო მეტი ახალგაზრდა ინტერესდება ქართული ენის სერიოზულად შესწავლით და ხალისით ებმება მთარგმნელობით მუშაობაში, მათი უნარიანი მასწავლებლისა და ამ საქმის დიდი ენთუზიასტის-ლია ჩოკოშვილის ხელმძღვანელობით.

უკანასკნელ წლებში ინტენსიური ერთობლივი მუშაობის შედეგად ითარგმნა და გამოიცა მეტად საყურადღებო კრებული „ კარს მიღმა“- რამდენიმე თანამედროვე ქართველი მწერლის მოთხრობების ინგლისური თარგმანები. ამ გამოცემამ მკითხველი საზოგადოების საყოველთაო ყურადღება მიიპყრო და ცხოველი ინტერესი გამოიწვია.

ეჭვი არ არის, ეს კრებული საწინდარი გახდება როგორც კვლევითი, ისე ( და განსაკუთრებით!) წარმატებული მთარგმნელობითი მუშაობის გაგრძელებისა“.

შუქია აფრიდონიძე, ენათმეცნიერი, ფილოლოგიის ფაკულტეტის პროფესორი-ემირიტუსი ილიაუნის უნივერსიტეტში

“However many words of praise need be said about Oxford University, I consider it as equally high an accolade that every year an increasing number of Oxford students are interested in studying the Georgian language seriously and are enjoying working on translations under the guidance of their capable and enthusiastic teacher, Lia Chokoshvili.

In recent years, as a result of an intensive collaborative effort, the acclaimed collection “Unlocking the Door” — an English translation of short stories by several contemporary Georgian writers — has been translated and published. “Unlocking the Door” has attracted the attention of the reading public and aroused keen interest. 

There is no doubt that this collection is the fore-runner of continued research, as well as (above all!) successful translation work.”

Shukia Apridonidze, Linguist, Emeritus Professor, Faculty of Philology, Ilia State University

***

„ჩემი, როგორც საქართველოს ელჩის ერთ-ერთი პრიორიტეტია საქართველოსა და ბრიტანეთს შორის უკვე არსებული წარმატებული კულტურული და საგანმანათლებლო ურთიერთობების კიდე უფრო გაღრმავება. ვფიქრობ, რომ უაღრესად მნიშვნელოვანია უორდროპების მრავალწლიანი მემკვიდრეობის გაგრძელება, ქართული ლიტერატურის თარგმნა და ქართული ენის, როგორც მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და უნიკალური ენის სწავლება ოქსფორდის უნივერსიტეტში. The Oxford Georgian Translation Project: Continuing the Wardrops' Legacy — ჩვენი მრავალფეროვანი ლიტერატურის ცნობადობის ამაღლებისა და ქართული მემკვიდრეობის უკეთ წარმოჩენის ნათელი მაგალითია. ასევე, სასიხარულოა ქართულ ენის სწავლების მიმართ მზარდი ინტერესი ოქსფორდის უნივერსიტეტის სტუდენტებს შორის, რაც ძალიან უწყობს ხელს ხალხთაშორისი კავშირების გაძლიერებას. დიდი მადლობა მინდა გადავუხადო ქალბატონ ლია ჩოკოშვილს მის მიერ წლების მანძილზე გაწეული თავდაუზოგავი შრომისთვის და ოქსფორდში ქართული ენისა და ლიტერატურის პოპულარიზაციისთვის“.

გაერთიანებულ სამეფოში საქართველოს ელჩი, სოფიო ქაცარავა.

One of my priorities as Georgian ambassador is to deepen the already well-developed cultural and educational ties between Georgia and Britain even further. I think that it is exceedingly important to continue the Wardrops’ long-running legacy, to translate Georgian literature, and to continue teaching Georgian, one of the oldest and most distinctive languages in the world, at Oxford University. The Oxford Georgian Translation Project will heighten the fame of our variegated literature and is a glowing example of how we can better make Georgian heritage manifest. The growing interest in learning Georgian among students at Oxford University is also a cause for joy, as it greatly facilitates the strengthening of international relations. I would like to express my thanks to Lia Chokoshvili for her  selfless work carried out over the span of many years in popularizing the Georgian language and Georgian literature in Oxford.

Sophie Katsarava, MBE, Ambassador of Georgia to the UK

The Oxford Georgian Translation Project Sponsors

Information on the Marjory Wardrop Fund can be found here.

The Marjory Wardrop Fund presently funds eight hours of Georgian teaching per week, of which two are set aside for translation classes and the remainder for grammar and conversation classes. Meanwhile, the number of students at Oxford keen to learn Georgian – and perhaps, in time, to join the Oxford Georgian Translation Project – is growing, with 33 signed up at the start of the 2021/2022 academic year. Please consider helping to continue the Wardrops’ legacy by becoming a sponsor of the Oxford Georgian Translation Project and assisting us with the funding of translation classes and other expenses associated with our translation work and its publication.

If you are interested in becoming a sponsor of the Oxford Georgian Translation Project, please contact us:

lia.chokoshvili@area.ox.ac.uk

 

ქართული ენის შემსწავლელი ჯგუფებისთვის კვირაში  რვა  საათია გამოყოფილი, რომელსაც მარჯორი უორდროპის ფონდი აფინანსებს, აქედან ორი  საათი ეთმობა თარგმნის გაკვეთილებს, სამი საათი გრამატიკას და სამი საათი სასაუბრო ენას.

ქართული ენის შემსწავლელი სტუდენტების რაოდენობა იზრდება. მათი  თარგმნის პროექტში ჩართულობისთვის დამატებითი საათები გვჭირდება. 2021-2022 სასწავლო წლისათვის უკვე 33 სტუდენტია დარეგისტრირებული.

გთხოვთ, გახდით უორდროპების მემკვიდრეობის გაგრძელების მხარდამჭერი. გახდით ქართული ლიტერატურის თარგმნის პროექტის ფინანსური თანამდგომი და დააფინანსეთ თარგმნის გაკვეთილები, წიგნის გამოცემები. 

 

დაინტერესების შემთხვევაში, გთხოვთ მოგვწეროთ:

lia.chokoshvili@area.ox.ac.uk